On parmak klavye: hangi parmak nereye basar?

On parmak klavye, tuşlara bakmadan yazmaktır. Sol elinin parmaklarını A, S, D ve F'ye, sağ elinin parmaklarını J, K, L ve Ş'ye koy: burası orta sıradır. Başparmakların boşluk tuşunda durur. Her parmak kendi tuşunun hemen üstündeki ve altındaki tuşlara basar, işaret parmakları yanlarındaki sütunu da üstlenir ve her tuştan sonra parmak yerine döner. Ellerine değil, ekrana bak.

Yazma hızı testi

Hangi parmak hangi tuşa basar?

• Orta sıra tuşları

Serçe parmaklar kendi taraflarındaki Tab, Caps Lock, Shift, Enter ve Backspace tuşlarına da basar. Türkçe Q'da sağ serçe parmağın işi daha fazladır: Ş, İ, Ğ ve Ü de ona düşer. Büyük harf için Shift'i diğer elinle basılı tut: sağ elle yazdığın harflerde sol Shift'i, sol elle yazdığın harflerde sağ Shift'i kullan.

F ve J tuşlarında neden kabartı var?

F ve J üzerindeki küçük çıkıntılar, işaret parmaklarının orta sırayı bakmadan bulmasını sağlar. Ellerini bu kabartıları hissedene kadar kaydır; diğer parmakların yanlarındaki orta sıra tuşlarına kendiliğinden yerleşir. Yerini kaybettiğinde aşağı bakmak yerine kabartıları yeniden yokla.

On parmak mı, bakarak yazma mı?

Bakarak yazma (hunt and peck), her tuşu aşağı bakarak bulup her elin bir iki parmağıyla basmaktır. Bu yöntem de işe yarar ve kendi kendine öğrenmiş pek çok kişi on parmaktan azıyla hızlı yazar: 30 sıradan kullanıcının parmak hareketlerini izleyen 2016 tarihli bir çalışmada, daha az parmak kullananlar on parmak yazanlarla karşılaştırılabilir hızlara ulaştı.

O çalışmada hızı belirleyen şey parmak sayısı değildi. Belirleyici olan, her harfe her seferinde aynı parmakla basmak, sonraki tuşlara erkenden hazırlanmak ve elleri sabit tutmaktı. On parmak klavye tam da bu alışkanlıkları kazandırır; üstelik gözlerin metinde kalır, böylece hatalarını yaptığın anda fark edersin. Çalışmanın yazarları en yüksek hızlar için yine de on parmak yazmayı işaret ediyor.

Nasıl başlanır?

1. Ön kolların klavyeyle aynı hizada ve bileklerin düz olacak şekilde otur; bileklerini masanın kenarına dayayıp yukarı bükme, havada tut.
2. F ve J'deki kabartıları bul ve sekiz parmağını hafifçe kıvrık biçimde orta sıraya, A S D F ve J K L Ş tuşlarına koy.
3. Yavaş ve bakmadan yaz. Önce doğruluk gelir: hız, yanlış hareketi aceleyle yapmaktan değil, doğru hareketi tekrarlamaktan doğar.
4. Her tuştan sonra orta sıraya dön. Her parmak uzanır ve geri gelir.
5. Sıraları teker teker ekle: önce orta sıra, sonra üst sıra, sonra alt sıra, en son rakamlar ve semboller.
6. Çoğu gün biraz çalış. Kısa ve düzenli çalışmalar, arada bir yapılan uzun bir çalışmadan daha iyi alışkanlık kazandırır.

On parmak klavye derslerimiz bu sırayı izler: her seferinde bir çift tuş ekler ve kaçırdığın tuşları yeniden karşına çıkarır. Dersler yalnızca İngilizce ve ABD klavyesine göre hazırlandı. Tüm harfleri öğrendiğinde yazma hızı testi hızını ve doğruluğunu gösterir.

Diğer klavye dizilimlerinde

Yaygın dizilimlerin hepsinde parmakların aynı fiziksel tuşlarda durur; değişen yalnızca tuşlarda basılı harflerdir. Türkiye'de karşılaşacağın diğer dizilim, Türkçe için tasarlanmış F klavyedir: parmaklar orta sırada U, İ, E, A ve K, M, L, Y tuşlarına yerleşir. Kabartılar yine aynı iki fiziksel tuştadır; Q klavyede bu tuşlarda F ve J, F klavyede A ve K yazar. Pek çok oyuncu klavyesinde ve yurt dışından gelen dizüstülerde görülen ABD QWERTY dizilimindeyse orta sıra A, S, D, F ve J, K, L, noktalı virgüldür. Dvorak ve Colemak ise harflerin yerini değiştirir: klavye dizilimleri karşılaştırmasına bak.

Kendini ölçmeye hazır mısın? Yazma hızı testini yap, ardından nasıl daha hızlı yazacağını ve iyi bir yazma hızının ne olduğunu oku.

Kaynak: Feit, Weir ve Oulasvirta, How We Type: Movement Strategies and Performance in Everyday Typing, CHI 2016.